Ik durf niet mijzelf te zijn

Voor mij zit Tim van 16 jaar en hij kijkt mij wanhopig aan. “Trudy, het is een illusie die ik van mijzelf laat zien’.

Tussen ons in ligt een afbeelding van een voetbalveld, een metafoor die ik graag gebruik in mijn coaching sessies. Er is een doel en bij Tim is dat: mij kunnen motiveren voor school en mijn concentratie verbeteren. Langs de lijn staat de coach (ik) en in het veld de speler (Tim). Tijdens de coaching heb ik gemerkt dat Tim niets doet met mijn aanwijzingen, tips en oefeningen. Sterker nog, hij laat steeds meer weerstand zien. Eigenlijk wil hij hier helemaal niet zijn, althans…zo ervaar ik dat. M.b.v. het voetbalveld probeer ik dit voorzichtig te bespreken met hem. Zonder oordeel, want als hij dat voelt ben ik hem helemaal kwijt.

Hij zet zijn eigen poppetje in het veld neer, op de middenstip, recht voor het doel en ik vraag hoe ver hij al op weg is. Heeft hij al stappen gezet naar zijn doel? Verdrietig schudt hij zijn hoofd. Nee, hij heeft nog geen enkele stap gezet. ‘Wat houdt je dan tegen’ vraag ik? En dan zegt hij iets wat mij compleet verrast: ‘Jij wil met mijzelf aan het werk en ik weet niet of ik dat wel wil. Voor je zit namelijk een illusie van mijzelf, dat voelt veiliger’. Tim pakt een spookfiguur en plaatst dit over zijn eigen poppetje.

Tim zit in het derde jaar van het VWO en het gaat niet goed. Hij haalt de ene na de andere onvoldoende, maakt en leert zijn huiswerk niet en besteedt zijn tijd het liefst in de virtuele wereld van het gamen. Hij wil wel veranderen maar heeft geen idee hoe! Ergens is er wel een vage motivatie want anders had hij immers niet bij mij aan tafel gezeten. Maar ook ik lijk geen ingang te vinden en nu deelt hij tijdens dit POPtalkgesprek iets heel kwetsbaars met me. POPtalk leent zich goed om problemen zichtbaar en bespreekbaar te maken. Ik vraag dus door om zo bij de kern van dit probleem te komen.

‘Wat levert die illusie je op’, vraag ik? Tim vertelt me dat je een illusie geen pijn kunt doen, niet kunt kwetsen en in een illusie kun je ook niet teleurgesteld raken. Het biedt hem veiligheid en hij weet niet of hij dat wil opgeven om bij mij nieuwe dingen te leren. Ik krijg het vermoeden dat hier een (nare) geschiedenis achter zit en ik vraag hem ernaar: ‘Wanneer ben je hiermee begonnen, waarom was het nodig om jezelf zo af te schermen’? Dan vertelt Tim me dat hij jarenlang erg gepest is op de basisschool. Hij vond geen aansluiting in de groep. Toen hij naar het voortgezet onderwijs ging koos hij voor een school buiten zijn woonplaats. Hij koos voor een nieuwe start en bouwde een veiligheidschild om zichzelf heen zodat anderen hem niet meer zagen, maar zijn illusie. En het werkt want nu heeft hij wel vrienden op school!

Ik ben er stil van. Dit verhaal raakt me (en hem ook). Ik bedank hem voor zijn openheid en dat hij zich kwetsbaar durfde te tonen door dit met mij te delen. Bovendien heeft hij de spijker op zijn kop geslagen met zijn conclusie dat ik met hemzelf aan het werk wil en niet met zijn illusie! Daarom kon ik ook geen ingang vinden bij hem. Ik leg de bal bij hem neer (letterlijk en figuurlijk). Hij mag er de komende tijd over nadenken of hij verder wil met deze coaching of dat hij liever met zijn illusie blijft leven. Wat past het beste bij hem op dit moment? Hij heeft de regie en hij mag zijn eigen beslissingen nemen. Hij bepaalt zelf welke weg hij wil bewandelen. Opgelucht verlaat hij mijn praktijk…

Tim heeft ervoor gekozen om de coaching (voorlopig) stop te zetten. Toch is er thuis en op school een verandering merkbaar. Tim zet zich weer in en lijkt ook een stuk lekkerder in zijn vel te zitten.